Bu durum; bireysel psikolojiden aile yapısına, dijital dünyadan sosyo-ekonomik şartlara, verilen eğitime ve iman zayıflığına kadar geniş bir yelpazede incelenmelidir.

Son zamanlarda gençlerde görülen ve birçok olumsuz olaylara sebep olan şiddet eğiliminin nedenlerine baktığımızda şunları görürüz.

İlk olarak ‘Sosyal ve çevresel faktörleri’ göz önünde bulundurmalıyız. Aile içinde veya yakın çevrede şiddete şahit olan gençler, sorun çözme yöntemi olarak şiddeti içselleştirirler (birilerini model alırlar). 

İkinci olarak akranlar arasında öne çıkmak için,  bir gruba ait olma isteği veya grup içindeki hiyerarşide yer edinme çabası, gençleri zorbalığa ve saldırganlığa itebilir.

Psikolojik ve biyolojik etkenlere bakıldığında gençlerde dürtü kontrol sorunları olması sonucu, ergenlik dönemindeki hormonal değişimler ve beyindeki “prefrontal korteks” (karar verme mekanizması) gelişiminin tamamlanmaması, fevri davranışlara yol açabilir. 

Bazı gençlerde görülen düşük özsaygı ve gelecek kaygısından dolayı, kendini değersiz hisseden veya gelecekten umudu olmayan bireyler, bu hayal kırıklığını öfke patlamalarıyla dışa vurabilir.

Diğer bir grup gençlerde ise ‘Dijital dünya ve Medya etkisi’ çok fazla etkilidir.

Gençte, video oyunları, diziler ve sosyal medyadaki kontrolsüz içerikler, şiddeti bir “güç gösterisi” veya “çözüm aracı” gibi sunarak duyarsızlaşmaya neden olur. Veya dijital platformlardaki sözlü saldırılar, gerçek dünyada fiziki şiddeti tetikleyen bir kıvılcım görevi görebilir. Buna “siber zorbalık”  da diyebiliriz.

Uygulanabilecek çözümler 4 açıdan ele alınabilir.

Ailede, çocuklarla açık iletişim kurulmalı, şiddet içeren cezalandırma yöntemlerinden kaçınılmalıdır. Daha küçük yaşlarda imani dersler verilmelidir. Okulda, müfredatlara “çatışma çözme” ve “medya okuryazarlığı” dersleri eklenmeli, rehberlik servisleri güçlendirilmelidir.

Toplumda, spor, sanat ve sosyal sorumluluk projeleri teşvik edilerek gençlerin enerjilerini yapıcı alanlara aktarması sağlanmalıdır.

Başka bir çözüm de zamanımızın problemlerine Kur’ân’dan çıkardığı ilaçlarla ortaya koyan Bediüzzaman’dan geliyor. “Nev-i insanın üçten birisini teşkil eden gençler, hevesatları galeyanda, hissiyata mağlûp, cür’etkâr akıllarını her vakit başına almayan o gençler, ahiret imanını kaybetseler ve Cehennem azabını tahattur etmezlerse, hayat-ı içtimaiyede ehl-i namusun malı ve ırzı ve zayıf ve ihtiyarların rahatı ve haysiyeti tehlikede kalır. Bazı, bir dakika lezzeti için, bir mes’ud hanenin saadetini mahveder ve bu gibi hapiste dört beş sene azap çeker, canavar bir hayvan hükmüne geçer. Eğer iman-ı ahiret onun imdadına gelse, çabuk aklını başına alır. ‘Gerçi hükümet hafiyeleri beni görmüyorlar ve ben onlardan saklanabilirim; fakat Cehennem gibi bir zindanı bulunan bir Padişah-ı Zülcelâl’in melâikeleri beni görüyorlar ve fenalıklarımı kaydediyorlar. Ben başıboş değilim ve vazifedar bir yolcuyum. Ben de onlar gibi ihtiyar ve zayıf olacağım’ diye, birden, zul-men tecavüz etmek istediği adamlara karşı bir şefkat, bir hürmet hissetmeye başlar.”1

Şiddeti önlemek sadece gençlerin değil, tüm toplumun sorumluluğundadır. Gençlere öfkelerini nasıl yöneteceklerini öğretmek ve onlara kendilerini gerçekleştirebilecekleri güvenli alanlar sunmak, bu sorunun çözümündeki en kritik adımdır. Bir gencin eline silah veya öfke değil; imani bilgiler, eğitim-kitap, enstrüman ya da spor ekipmanı vermek dünyayı daha güvenli bir yer kılacaktır.

Yani tek suçlu çocuklar, gençler değildir.

Dipnot:

1- Şualar, 11. Şua, 8. Mesele, s. 248